Słownik apologetyczny wiary katolickiej

podług Jana Jaugey'a, Warszawa, 1894

ABRAHAM

Abraham jest ojcem narodu żydowskiego; z tego też tytułu zajmuje on ważne miejsce w Piśmie świętem. Ta właśnie okoliczność tłómaczy nam, dlaczego racyonaliści podnoszą tak liczne przeciw Abrahamowi za...

Czytaj więcej →

AGGEUSZ

(Proroctwo messyaniczne A'a).—Jak prorok Micheasz przed niewolą, tak Aggeusz po niewoli widział prorockim duchem kilka szczegółów, dotyczących Messyasza, a w szczególności widział pobyt Jego w świątyn...

Czytaj więcej →

AGNI

<span class="smallcaps">Agni</span>, w religii Wedów oznacza bożka ognia lub też sam ogień. Emil Burnouf w książce swej p. t. „La science des religions" utrzymuje, że ewangeliczne Agnus Dei jest nicze...

Czytaj więcej →

AGNOSTYCYZM

Stuart Mill, Herbert Spencer i inni pozytywiści angielscy utrzymują, że, przypuszczając możliwość istnienia lub nawet samo istnienie bytu absolutnego to jest Boga, wyznać należy, iż Jego natura jest d...

Czytaj więcej →

ALBIGENSI

Wojna krzyżowa, w początkach XIII wieku przeciwko Albigensom podjęta, stanowi jeden z donioślejszych wypadków w dziejach średniowiecznego Kościoła. Kościół sam musi ponosić zań odpowiedzialność. On to...

Czytaj więcej →

ALEXANDER VI

Wiadomo, że gorszące życie Alexandra VI bywa jednym z najczęstszych zarzutów przeciw świętości Kościoła. Katolicy na ten zarzut odpowiadali zawsze, że obyczaje jakiegoś papieża, kardynała lub biskupa ...

Czytaj więcej →

AMERYKANIE

(Pochodzenie A'ów). — Był czas, kiedy amerykanów uważano za autochtonów, czyli twierdzono, że amerykanie wzięli początek w samej Ameryce, i że, tem samem, stanowili jeden lub więcej oddzielnych odmian...

Czytaj więcej →

ANTROPOLOGIA

Antropologia czyli nauka o człowieku, w znaczeniu, jakie jej dziś nadajemy, jest nauką nową; w dawnej swej formie omawiała ona człowieka pod względem moralnym jedynie, dziś zwraca się coraz wyraźniej ...

Czytaj więcej →

ANTYLOGIE NOWEGO TESTAMENTU

Ktokolwiek przystępuje do studyowania ksiąg Nowego Testamentu, powinien wiedzieć o tem, że znajdują się w nich dosyć liczne miejsca, na pozór sprzeczne ze sobą. Zazwyczaj pozorne te sprzeczności odnos...

Czytaj więcej →

ANTYPODY

Nie trzeba przypominać, że pod imieniem antypodów rozumiemy część powierzchi ziemi, diametralnie przeciwległą tej części, którą sami zajmujemy. Wierzyć zatem w antypody, znaczy obecnie tyle, co wierzy...

Czytaj więcej →

APOKALIPSA

„Gdym się zaczynał zajmować Apokalipsą, powiada sławny komentator Dom Calmet, bynajmniej nie byłem dla niej przychylnie usposobiony. Uważałem ją jako zagadkę, niemożliwą do rozwiązania bez szczegółowe...

Czytaj więcej →

APOSTOŁOWIE

(Cuda A'w). Jezus Chrystus, jako Bóg, posiadał moc czynienia cudów, i tę swoją władzę przelał na Kościół, ażeby mu służyła za dowód jego boskiego pochodzenia. „Zaprawdę, zaprawdę wam powiadam, kto uwi...

Czytaj więcej →

ARBUEZ PIOTR

Arbuez Piotr uchodzi w oczach przeciwników Kościoła za pierwowzór prześladowcy heretyków, za najokrutniejszego i najbardziej krwiożerczego z pomiędzy hiszpańskich inkwizytorów. Na wszelkie sposoby sta...

Czytaj więcej →

ARKA PRZYMIERZA

Arka przymierza w kulcie Hebrajczyków zajmowała pierwszorzędne miejsce. W tekście hebrajskim zowie się ona: aron, w greckim: ἡ κιβωτός: zazwyczaj z określeniem: aron haeduth, ἡ κιβωτὸς τοῦ μαρτυρίου, ...

Czytaj więcej →

ARYMAN

Aryman nazywa się w nauce awestycznej odwieczny duch złego; zamieszkiwał on od początku ciemności wieczne. Wyszedłszy z nich pewnego razu, spostrzegł dzieła Ahura-Mazdy. Odtąd owładnęła nim zazdrość i...

Czytaj więcej →

ASSOCYACYONIZM

Zgodnie z prawem dobrze znanem dzisiejszym filozofom, poznawszy dwa przedmioty jednocześnie lub we wzajemnym ich stosunku, ilekroć myślimy o jednym z nich, drugi natychmiast nasuwa się nam na pamięć. ...

Czytaj więcej →

ATEIZM

Ateuszami nazywamy tych, którzy nie uznają istnienia Boga. Można być ateuszem albo z nieświadomości albo z zasady.

Czytaj więcej →

ATLANTYDA

Platon w dwóch swoich pismach Kritias i Timaios dosyć obszernie mówi o wyspie, zwanej Atlantyda, która według zaczerpniętego w Egipcie podania, miała istnieć kiedyś po za słupami Herkulesa, t. j. na o...

Czytaj więcej →

ATROPOPITEKUS

(Małpolud).—Jest to nazwa, którą się oznacza stworzenie fantastyczne, przypuszczalne, pół-człowiek pół-zwierzę, które miało jakoby istnieć w epoce geologicznej, zwanej trzeciorzędną i zaliczać się do ...

Czytaj więcej →

AWESTA

AWESTA. — Awesta jest uważana albo przynajmniej była uważana za świętą księgę zoroastryzmu, który się niegdyś rozszerzał w pewnej części Iranu i Persyi za panowania królów z dynastyi Sassanidów. Wszys...

Czytaj więcej →

BABEL

BABEL (wieża).—Księga Rodzaju (XI, 1—9) powiada: „A ziemia była jednego języka i tejże mowy.., I gdy szli od wschodu słońca, naleźli pole na ziemi Senaar i mieszkali na niem. I rzekli jeden do bliskie...

Czytaj więcej →

BALTAZAR

BALTAZAR. — Według opowiadania proroka Daniela (V, 1), ostatnim królem babilońskim z dynastyi Nabuchodonozora, która po wzięciu Babilonu przez króla perskiego Cyrusa, wraz z państwem upadła, miał być ...

Czytaj więcej →

BARTŁOMIEJ. (Noc św. B'a)

Żaden poważny pisarz nie śmiałby dziś przeczyć, że olbrzymia rzeź protestantów w nocy z 23 na 24 Sierpnia 1572 r. i dni następnych, była przedsięwzięta i wykonana w celach politycznych, przez ludzi po...

Czytaj więcej →

BATHYBIUS

BATHYBIUS.—Sławny naturalista angielski, Huxley, w r. 1868 nadał tę nazwę pewnej masie galaretowatej, klejowatej a bezkształtnej, którą świeżo zebrano w mule mórz głębokich, a którą on uważał za obdar...

Czytaj więcej →

BEL

Księga Daniela w swej części deuterokanonicznej opowiada historyę o zniszczeniu bałwana Bela: bożek ten miał swój posąg, któremu codziennie składano na ofiarę owce, mąkę i wino; co noc kapłani wchodzi...

Czytaj więcej →

BETHEL

Bethel jest jedną z najważniejszych palestyńskich miejscowości, wspominanych w Biblii. Podług racyonalistów było tam sanktuaryum chananejskie, które Hebrajczycy po zdobyciu Palestyny sobie przyswoili,...

Czytaj więcej →

BETYLE

Betyle były to kamienie, którym Fenicyanie i inne ludy chananejskie składały cześć pogańską, uważając je za siedzibę samego bóstwa. Stąd też pochodzi ich nazwa bet el (mieszkanie boga); w rzeczywistoś...

Czytaj więcej →

BIBLIA (Warianty tekstu B'i).

— Nie doszedł do nas oryginalny tekst Ksiąg świętych, napisany ręką natchnionych autorów lub ręką ich sekretarzy, którym ci święci pisarze sami dyktowali (Jer. XXXVI, 18, Rzym. XVI, 22); przekazany na...

Czytaj więcej →

BIBLIA I AWESTA

W modzie jest obecnie twierdzenie, że religia żydowska i chrześcijańska wzięły główne swoje dogmaty z innych religii, a przedewszystkiem z religii Persyi. Starają się tego dowieść, ukazując na mnieman...

Czytaj więcej →

BIBLIJNE STUDYA U KATOLIKÓW

BIBLIJNE STUDYA U KATOLIKÓW. — Zarzucają częstokroć Kościołowi katolickiemu i jego wyznawcom, że zaniedbują studia biblijne. Czy słuszny to zarzut? Pytanie to zasadniczo rozbierzemy w wielu innych art...

Czytaj więcej →

BISKUP

I. Biskupem nazywa się zwierzchnik kościelny, posiadający władzę na pewnem terytoryum, zwanem dyecezyą, z właściwą zależnością od Głowy Kościoła powszechnego. Etymologicznie wyraz ten oznacza nadzorcę...

Czytaj więcej →